technik artykul 2011 02 32146, 2-2011
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
TECHNIKA
DENT YST YCZNA
2
/2011
tech. dent. Björn Maier, tłumaczenie: tech. dent. Marta Szumińska-Mrówka*
Struktura powierzchni zęba
Die Oberflächentextur
des Zahnes
W wielu przypadkach strukturze powierzchni uzupełnień
ceramicznych poświęca się zbyt mało uwagi. Praca prote-
tyczna będzie wyglądać o wiele bardziej naturalnie, jeżeli jej
powierzchnia wargowa będzie ukształtowana zgodnie z wie-
kiem danego pacjenta. Björn Maier opisuje w swoim artykule
sposób opracowywania powierzchni koron protetycznych.
Cechy charakterystyczne powierzchni zębów odzwiercie-
dlają ich systematyczny rozwój. Tak samo jak słoje roczne
w przypadku drzewa (fot. 1), ząb również posiada ułożone
pionowo i poziomo perikymacje (fryzy) i bruzdy. Aby zrozu-
mieć charakterystykę powierzchni zębów, należy przyjrzeć
się powstawaniu zęba naturalnego.
In vielen Fällen wird die Oberflächentextur von Keramikre-
staurationen zu wenig beachtet. Dabei tragen altersgerecht
gestaltete labiale Flächen bedeutend zu einem natürlichen
Erscheinungsbild des Zahnersatzes bei. Björn Maier erklärt
in seinem Artikel ausbildungsgerecht, wie die Kronenober-
flächen bearbeitet werden.
Die Oberflächenbeschaffenheit ist nichts anderes als die
Reproduktion der systematischen Wachstumsschübe. Ge-
nau wie bei einem Baum, bei dem die Jahresringe entstehen
(Abb. 1), hinterlässt der Zahn in horizontaler sowie vertikaler
Richtung seine Perikymatien und Furchen. Wenn man die
Oberflächenbeschaffenheit eines Zahnes verstehen möchte,
sollte man sich mit der Entstehung des natürlichen Zahnes
auseinander setzen.
S
YSTEMATYKA
STRUKTURY
POWIERZCHNI
Charakterystykę struktury powierzchni zębów chciałbym
omówić na podstawie fot. 2-5, przedstawiających uzębienie
siedmioletniego dziecka.
Górne i dolne zęby sieczne znajdują się jeszcze w fazie
wzrostu, dzięki czemu można zauważyć ich nietkniętą część
sieczną. Za strukturę palczastą zębiny (mamelony) odpowie-
dzialne są również poziome bruzdy na powierzchni wargo-
wej. Tym samym można zauważyć już pierwszą istotną część
struktury powierzchni zębów naturalnych. Tematem tym zaj-
mę się dokładniej w późniejszym czasie.
S
YSTEMATIK
DER
O
BERFLÄCHENSTRUKTUR
Die Systematik der Oberflächenstruktur möchte ich Ihnen
anhand der Abbildungen 2 bis 5 verdeutlichen. Die Abbildun-
gen 2 und 3 zeigen das Gebiss eines siebenjährigen Kindes.
Diese Ober- und Unterkieferinzisiven befinden sich noch
im Wachstum, daher kann man schön den unberührten
Schdeideanteil erkennen. Die Mamelon- Anteile sind schließ-
lich auch für die horizontalen Furchen der labialen Flächen
verantwortlich. Somit konnte der erste wichtige Teil der na-
türlichen Oberflächentextur schon mal registriert werden.
Darauf werde ich später noch detaillierter eingehen.
Perikymacje
Na fot. 4 i 5 dobrze widoczne są również struktury poziome.
Perikymacje (rowki rozwojowe) powstają wskutek posuwi-
stego wzrostu zęba. Ponieważ siła wyrzynania zębów jest
większa na początku tego procesu, gęstość perikymacji maleje
w kierunku szyjki. Takie spowolnienie wzrostu można zauwa-
żyć na przykładzie pnia drzewa, w przypadku którego słoje
roczne są ułożone coraz gęściej w kierunku zewnętrznym.
Perikymatien
In den Abbildungen 4 und 5 werden jetzt auch die vertikalen
Strukturen sehr schön ersichtlich. Die Perikymatien (Wachs-
tumsrillen) entstehen durch das schubweise Wachstum des
Zahnes. Da der Zahn am Anfang seiner Entwicklung stärkere
Wachstumsschübe ausführt, nehmen die Perikymatien nach
zervikal hingehend an ihrer Dichte zu. Sehr schön ist so eine
Wachstumsverlangsamung auch an dem Durchschnitt eines
Baumstammes zu erkennen, wo die Jahresringe nach außen
hin dichter werden.
Proces starzenia
Kwestie związane z przebieg wzrostu oraz powstawaniem
struktury powierzchni w odniesieniu do procesu starze-
nia zęba i jego zmian morfologicznych chciałbym omó-
wić na przykładzie fot. 6. Na pierwszych sześciu szkicach
przedstawiono poszczególne etapy rozwoju zęba oraz to-
warzyszącą im wyrazistość struktury jego powierzchni.
Alterungsprozess
Den Verlauf des systematischen Wachstums und der Entste-
hung der Oberflächenstruktur hin zur Alterung des Zahnes
27
TECHNIKA
DENT YST YCZNA
N
OWOCZESNY
T
ECHNIK
D
ENTYSTYCZNY
Fot. 7-9 (s. 29) przedstawiają natomiast proces starzenia zęba.
Jego pierwszą oznaką jest wygładzenie struktury palczastej
zębiny (mamelonów). W kolejnym etapie można zaobserwo-
wać postępujące zużycie brzegu siecznego oraz powierzchni
wargowych zębów siecznych.
Po omówieniu zagadnień związanych z pojawianiem się
struktury powierzchni zębów i zmian związanych z wiekiem,
chciałbym przejść do części praktycznej.
mit den auftretenden morphologischen Veränderungen
möchte ich Ihnen gerne mit der Abbildung 6 verdeutlichen.
In den ersten sechs Skizzen wird das heranwachsen des Zah-
nes in seinem einzelnen Stufen mit der sich entsprechend
ausprägenden Oberflächentextur dargestellt. Mit den Abbil-
dungen 7 bis 9 wird der darauf eintreffende Alterungspro-
zess dargestellt. Dieser wird zu Beginn hauptsächlich durch
das Glätten der ausgeprägten Mamelonstruktur erkenntlich.
Im weiteren Verlauf ist eine stetige Abnützung der Schneide
sowie der labialen Flächen der Inzisiven zu beobachten.
Nachdem das Zustandekommen der Oberflächenstruktur
sowie ihre altersbedingte Veränderung angesprochen wor-
den sind, möchte ich nun zum praktischen Teil übergehen.
P
LANOWANIE
Jak zawsze moją pracę rozpoczynam od planowania. Jego
celem jest ustalenie kolejności poszczególnych etapów pro-
wadzących do uzyskania pożądanego efektu. Osiągnięcie
zamierzonego celu, jakim jest uzyskanie naturalnie wyglą-
dającej powierzchni uzupełnienia protetycznego, wymaga
przestrzegania ustalonej wcześniej kolejności. Ponieważ
rowki rozwojowe zęba muszą przebiegać również przez
bruzdy pionowe, podczas ich opracowywania niezbędne jest
systematyczne postępowanie. Opracowywanie powierzchni
i nadawanie jej indywidualnej charakterystyki zaprezentuję
dokładnie na podstawie fot. 7-13.
P
LANUNG
Wie immer beginne ich jede Arbeit mit der Planung. Dabei
geht es darum, festzulegen, in welcher Reihenfolge vorgegan-
gen werden muss, um das gewünschte Ergebnis zu erzielen,
Das Befolgen der nun festgelegten Reihenfolge ist notwendig,
um die natürliche Beschaffenheit nachahmen zu können. Da die
Wachstumsrillen des Zahnes auch durch die vertikalen Furchen
laufen müssen, ist das systematische Vorgehen unerlässlich.
Mit den Abbildungen 7 bis 13 möchte ich die geplante Entste-
hung der Oberflächenbeschaffenheit detailliert erklären.
Bruzdy i rowki
Fot. 7 przedstawia nieopracowaną, ceramiczną powierzchnię
zęba. W pierwszej kolejności opracowuje się pionowe bruz-
dy. Należy przy tym uwzględnić nie tylko wiek rekonstru-
owanego zęba, lecz również jego wypukłość wargową, która
powstaje w wyniku odpowiedniego opracowania tej części,
Furchen und Rillen
Die Abbildung 7 zeigt die unbearbeitete keramische Oberflä-
che des Zahnes. Als erstes wird mit dem Herausarbeiten der
1
2
3
4
5
6
1
Przekrój pnia drzewa – struktura wzrostu jest bardzo dobrze widoczna
2
3
Struktury pionowe zęba są efektem wzrostu mamelonów
4
5
Widoczne
struktury pionowe
6
Procesu wzrostu i starzenia, krok po kroku
1
Querschnitt Baumstamm, Wachstumsstruktur sehr gut ersichtlich
2
3
Durch
Herauswachsen der Mamelons entstehen vertikale Strukturen
4
5
Vertikale
Strukturen erkennbar
6
Schrittweise Darstellung des Wachstums- und Alterung-
sprozesses
28
TECHNIKA
DENT YST YCZNA
2
/2011
7
8
9
10
11
12
13
14
15
7
Sytuacja wyjściowa: nieopracowana powierzchnia
8
Pionowe bruzdy
9
Obszar przyszyjkowy odpowiedni do wieku pacjenta
10
Części mezjalne
i dystalne
11
Mocniejsze perikymacje
12
Rowki rozwojowe
13
Postępowanie
od brzegu siecznego w kierunku szyjki
14
Sytuacja początkowa
15
Preparacja
pionowych rowków
7
Ausganssituation: unbearbeitete Oberfläche
8
Vertikale Furchen
9
Dem Alter
entsprechender zervikaler Bereich
10
Mesiale und distlae Anteile
11
Stärkere
Perikymatien
12
Wachstumsrillen
13
Von inzisal nach zervikal voergehen
14
Ausgangssituation
15
Einarbeiten der vertikalen Furchen
29
TECHNIKA
DENT YST YCZNA
N
OWOCZESNY
T
ECHNIK
D
ENTYSTYCZNY
preparując odpowiednią jej część (fot. 8). W kolejnym eta-
pie rekonstruuje się rowki przyszyjkowe, zgodnie z wiekiem
i wyglądem pozostałych zębów własnych (fot. 9). Aż do tego
momentu polecam stosowanie małego wiertła diamentowego
w kształcie stożka. Moim zdaniem używanie instrumentów
diamentowych pozwala zaoszczędzić czas, ponieważ nie
trzeba stale ostrzyć kamieni wiązanych ceramiką.
Następnie zajmujemy się strukturą części mezjalnej i dy-
stalnej (fot. 10). Należy również odtworzyć na nich rowki
rozwojowe przebiegające przez powierzchnię wargową.
Ponieważ abrazja w obszarze zakrzywionych krawędzi
mezjalnych i dystalnych jest znacznie mniejsza, korzystnie
jest opracować te strefy oddzielnie, w sposób przeze mnie
pokazany. Można użyć w tym celu instrumentu w kształcie
cylindra.
Jak pokazano na fot. 11, w kolejnym etapie opracowuje się
nieco bardziej wyraziste rowki rozwojowe, powstałe w pro-
cesie tworzenia zęba. Są one raz wypukłe, a raz wklęsłe.
Odpowiedzialna za ten fakt jest struktura palczasta zębi-
ny (mamelony), którą możemy zobaczyć w obrębie brzegu
siecznego zębów młodych. Nie należy również zapominać
o odtworzeniu pozostałych perikymacji przebiegających
od brzegu siecznego w kierunku szyjki. Jak już wspomniano,
początkowo silniejszy wzrost zęba w obszarze siecznym po-
woduje, że perikymacje występują w tej strefie z częstotliwo-
ścią 10 na 1 mm, natomiast w kierunku szyjki 30-45 na 1 mm.
Ponieważ zwykle są one mało widoczne, wykonując je, na-
leży zmniejszyć nieco liczbę obrotów i bardziej dociskać in-
vertikalen Furchen begonnen. Dabei ist nicht nur das Alter
des zurestaurierenden Zahnes zu berücksichtigen, sondern
auch die labiale Torsion, die durch korrektes Herausarbei-
ten der Anteile entsteht (Abb. 08). Anschließend geht es mit
den zervikalen Alterungsrillen weiter, die dem Alter und Zu-
stand der Restbezahnung entsprechen müssen (Abb. 09). Bis
zu diesem Punkt empfehle ich, mit einem kleinen, kegelför-
migen Diamanten zu arbeiten. Das Arbeiten mit Diamanten
ist meiner Meinung nach zeitsparender, da man sich das
Zurechtschleifen der keramisch gebundenen Schleifsteine
erspart.
Dann geht es mit der mesialen und distalen Struktur weiter
(Abb. 10). Dabei handelt es sich im Wesentlichen auch um die
den labialen Anteil durchlaufenden Wachstumsrillen.
Da die Abrasion an den mesialen sowie distal abgewin-
kelten Bereichen wesentlich geringer sind, empfiehlt es sich,
diese Anteile wie von mir gezeigt separat zu gestalten. Für
diesen Arbeitsschritt empfiehlt sich ein zylinderförmiges
Schleifinstrument.
Wie in Abbildung 11 zu sehen ist, werden jetzt die durch
Wachstumsschübe etwas ausgeprägteren Wachstumsrillen
in die Oberfläche eingearbeitet. Diese verlaufen in einem
konkaven und konvexen Wechsel. Dieses Wechselspiel ist
auf die Mamelonstruktur zurückzuführen, die wir in der
Schneide eines jungen Zahnes beobachten können. Ebenso
werden nun auch die restlichen Perikymatien von inzisal
nach zervikal vorgehend in die Oberfläche eingearbeitet.
Wie schon erwähnt, befinden sich durch das anfänglich
16
17
18
16
Opracowanie listew mezjalnych i dystalnych
17
Opracowanie obszaru przyszyj-
kowego
18
Preparacja bardziej wyrazistych perikymacji
16
Gestaltung der mesialen- und distalen Leisten
17
Gestalten des zervikalen
Bereiches
18
Einarbeiten der ausgeprägteren Perikymatien
30
TECHNIKA
DENT YST YCZNA
N
OWOCZESNY
T
ECHNIK
D
ENTYSTYCZNY
strument diamentowy w kształcie cylindra. Opracowywanie
perikymacji pokazano ponownie na fot. 13.
stärkere Wachstum des Zahnes im inzisalen Bereich zehn
Perikymatien pro mm, nach zervikal 30 bis 45 pro mm.
Da diese Wachstumsrillen gewöhnlich nur noch schwach
zu erkennen sind, wird dafür eine niedrige Drehzahl gewählt
und der zylindrische Diamant etwas gestoßen. In der Abbil-
dung 13 wird das Einarbeiten der Perikymatien nochmals
verdeutlicht.
Ć
WICZENIA
W
GIPSIE
Teraz przejdźmy od teorii do praktyki. Aby wykluczyć złudzenia
optyczne wskutek odbijania światła przez materiały licujące,
polecam przeprowadzić pierwsze próby na zębie wyciętym
z gipsu. Ma to tę zaletę, że podczas pracy mogę skupić się na rze-
czach najistotniejszych i nie muszę używać srebrnego proszku,
co podczas szlifowania pracy jest nieco kłopotliwe (fot. 14 -21).
Fot. 14-19 przedstawiają znany już schemat z zaznaczoną
strukturą powierzchni. Na fot. 20 i 21 zaprezentowano gotową
strukturę powierzchni, odpowiadającą wiekowi danego zęba.
Jego proces starzenia sprawia, że początkowo wyraźnie zazna-
czony brzeg sieczny ulega starciu, a perikymacje na powierzch-
ni wargowej stają się bardziej wygładzone. Na fot. 21 posu-
nąłem się jeszcze dalej – brzeg sieczny jest jeszcze bardziej
skrócony, w wyniku czego zupełnie zniknęła z tego obszaru
struktura palczasta zębiny (mamelony). Ponadto powierzchnia
wargowa została jeszcze bardziej wygładzona, co doprowadzi-
ło do prawie całkowitego zaniku rowków rozwojowych. Aspek-
ty dotyczące struktury powierzchni odpowiadającej wiekowi
danego zęba chciałbym omówić nieco dokładniej, posługując
się kilkoma przypadkami.
V
ERSUCHE
MIT
G
IPS
Mit dem nächsten Schritt geht es jetzt von der theoretischen
Vorstellung und dem Verstehen hin zur handwerklichen
Umsetzung. Um optische Täuschungen durch das visuelle
Reflexionsverhalten der Verblendwerkstoffe auszuschließen,
empfehle ich, die ersten Versuche an einem der geschnitz-
ten Gipszähne durchzuführen. Dies hat den Vorteil, dass ich
mich auf das Wesentliche konzentrieren kann und nicht mit
Silberpuder arbeiten muss, was während der Schleifvorgän-
ge etwas umständlich ist (Abb. 14 bis 21).
In den Abbildungen 14 bis 19 wird nach dem inzwischen
schon vertrauten Schema die Oberflächentextur ausgearbei-
tet. In den Abbildungen 20 und 21 wird die fertige Oberflä-
chenstruktur nun auf die späteren Altersstufen zurückgesetzt.
Dies führt dazu, dass bei dem Zahn in Abbildung 20 die zuvor
ausgeprägte Schneide zurückgenommen wird sowie die Peri-
kymatien der labialen Fläche etwas geglättet werden. In Ab-
bildung 21 bin ich nochmals einen Schritt weiter gegangen.
Die Schneide wurde noch weiter zurückgenommen, so dass
die Andeutung der Mamelons komplett aus dem Schneide-
Zgodnie z wiekiem
Fot. 22-24 (s. 34) przedstawiają powierzchnie wargowe gór-
nych siekaczy centralnych u pacjentów w różnym wieku.
19
20
21
19
Preparacja rowków rozwojowych
20
21
Zanik perikymacji i części siecznej,
stosowny do wieku zęba
19
Einarbeiten der Wachstumsrillen
20
21
Dem Alter entsprechndes Abschwächen
der Perikymatien und des Schneideanteils
32
[ Pobierz całość w formacie PDF ]