teheran, Historia najnowsza
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
K O N F E R E NC J A T E HE R AŃS K A
T E H E R A N , 2 8 l i s t o p a d a – 1 g r u d n i a 1 9 4 3 r .
EDYCJA KOMPUTEROWA: WWW.ZRODLA.HISTORYCZNE.PRV.PL
MAIL: HISTORIAN@Z.PL
MMIII©
Notatka z rozmowy marszałka Stalina z prezydentem Rooseveltem
1
28 listopada 1943 r.
Roosevelt pyta, jaka jest sytuacja na froncie radziecko-niemieckim.
Stalin odpowiada, że w ostatnim okresie wojska radzieckie opuściły
ważny węzeł kolejowy — Żytomierz.
Roosevelt pyta, jaka pogoda panuje na froncie.
Stalin odpowiada, że sprzyjająca pogoda jest tylko na Ukrainie, na
pozostałych odcinkach frontu — błoto i grunt jeszcze nie zamarzł.
Roosevelt oświadcza, że chciałby odciągnąć z frontu radziecko-
niemieckiego 30 — 40 niemieckich dywizji.
Stalin odpowiada, że gdyby to można było zrobić, byłoby dobrze.
Roosevelt zauważa, że jest to jedno z zagadnień, co do którego złoży
wyjaśnienie w ciągu najbliższych dni. Amerykanie stoją wobec zadania
utrzymywania dwumilionowej armii znajdującej się w odległości 3
tysięcy mil od kontynentu amerykańskiego.
Stalin mówi, że potrzebny jest transport i że on całkowicie to
rozumie.
Roosevelt oświadcza, że tempo budowy statków w Stanach
Zjednoczonych jest zadowalające. Dodaje, że później chciałby
porozmawiać z marszałkiem Stalinem o powojennym okresie oraz o
podziale floty handlowej Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych,
aby Związek Radziecki miał możliwość zapoczątkowania rozwoju
swojej floty handlowej. Po zakończeniu wojny Anglia i USA
1
W tłumaczeniu staraliśmy się zachować formę, charakter i styl oryginału.
będą miały nadmiernie rozbudowaną flotę handlową i on, Roosevelt,
zamierza przekazać część tej floty innym Narodom Zjednoczonym.
Stalin odpowiada, że byłoby to dobre. O ile Stany Zjednoczone
zechcą, mogą tak uczynić. Chciałby też nadmienić, że po wojnie Rosja
będzie stanowiła wielki rynek dla Stanów Zjednoczonych.
Roosevelt mówi, że Amerykanie będą potrzebowali po wojnie dużo
surowców, i dlatego przypuszcza, że między naszymi krajami będą
istniały ścisłe kontakty handlowe.
Stalin zgadza
się z tym i mówi, że o ile Amerykanie będą dostarczać
nam urządzeń, to my możemy im dostarczać surowców.
Roosevelt oświadcza, że przeprowadził bardzo interesujące rozmowy
z Czang Kai-szekiem
2
. On, Roosevelt, był bardzo ostrożny i chciał
uniknąć obecności Chińczyków podczas swojego spotkania z
Churchillem i marszałkiem Stalinem. Roosevelt sądzi, że Chińczycy są
zadowoleni z przyjętych postanowień.
Stalin zauważa, że wojska Czang Kai-szeka źle walczą.
Roosevelt zgadza się z tym i mówi, że Amerykanie wyposażają
obecnie 30 chińskich dywizji w Chinach południowych. Kiedy dywizje
te będą gotowe, wówczas Amerykanie wyposażą dalsze 30 dywizji
chińskich.
Stalin pyta, co się dzieje w Libanie, kto ponosi winę za te wypadki?
Rooseyelt odpowiada, że winę ponosi Francuski
2
Wspomniana konferencja odbyła się w Kairze w dniach od 22 do 26 listopada
1943 r. z udziałem Roosevelta, Churchilla i Czang Kai-szeka. W toku konferencji
osiągnięto porozumienie w sprawie operacji militarnych przeciwko Japonii,
zwrócenia Chinom terenów okupowanych przez Japonię — Mandżurii, Taiwanu i
Wysp Rybackich — przywrócenia wolności i niepodległości Korei.
Komitet Narodowy
3
. Anglicy i Francuzi zagwarantowali Libanowi
niepodległość. Libańczycy otrzymali swoją konstytucję i prezydenta.
Postanowili jednak nieco zmienić konstytucję, ale Francuzi nie zgodzili
się na to i aresztowali prezydenta oraz radę ministrów Libanu. Obecnie
w Libanie jest już wszystko w porządku.
Stalin pyta, czy po angielskim ultimatum uspokoiło się w Libanie.
Roosevelt odpowiada twierdząco i dodaje, że gdyby marszałek Stalin
spotkał się z de Gaulle'em, to ten nie spodobałby mu się.
Stalin mówi, że osobiście nie zna de Gaulle'a.
Roosevelt odpowiada, że jego zdaniem Francuzi — to dobry naród,
lecz bezwzględnie potrzebni są im nowi przywódcy, w wieku poniżej
40 lat, którzy nie zajmowali żadnych stanowisk w poprzednim rządzie
francuskim.
Stalin odpowiada, że będzie to wymagało wiele czasu.
Roosevelt zgadza się z tym. Mówi on, że obecnie Amerykanie
uzbrajają 11 dywizji francuskich. Giraud jest bardzo sympatycznym i
dobrym generałem, lecz nie jest obeznany ze sprawami administracji
cywilnej i polityki w ogóle.
Stalin mówi, że pewne warstwy kierownicze Francji chcą być
mądrzejsze od wszystkich sojuszników i mają zamiar ich oszukać.
Prawdopodobnie sądzą one, że sojusznicy podarują im Francję w
gotowej postaci i nie chcą walczyć po stronie sojuszników, lecz wolą
współpracować
3
Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego został utworzony w Algierii 3
czerwca 1943 r. W skład Komitetu weszli — na zasadzie parytetu —
przedstawiciele administracji francuskiej utworzonej na terytorium Algierii przez
generała Giraud oraz londyńskiego Komitetu Narodowego „Wolnej Francji", na
czele którego stał generał de Gaulle. Giraud i de Gaulle zostali przewodniczącymi
Francuskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.
z Niemcami. Orientują się one na współpracę z Niemcami. Jeśli chodzi
o naród francuski, to nie pyta się go o zdanie.
Roosevelt odpowiada, że Churchill uważa, iż Francja w pełni odrodzi
się i wkrótce zostanie wielkim mocarstwem. Roosevelt nie podziela tej
opinii. Sądzi on, że minie wiele lat, zanim to nastąpi. O ile Francuzi
liczą na to, że sojusznicy podadzą im na półmisku Francję w gotowej
postaci, to są w błędzie. Francuzi będą musieli wiele popracować,
zanim Francja rzeczywiście stanie się wielkim mocarstwem.
Stalin odpowiada, że nie wyobraża sobie, aby sojusznicy przelewali
krew za wyzwolenie Indochin po to, by Francja otrzymała później
Indochiny i przywróciła tam reżim kolonialny. Uważa on, że po tym,
co Japończycy zrobili z ideą niezależności w Birmie i Syjamie
4
,
4
Wojska japońskie wtargnęły do Syjamu 7 grudnia 1941 r., nie napotykając
oporu. Elementy projapońskie w rządzie syjamskim domagały się przyjęcia
ultimatum japońskiego zawierającego żądanie zgody na przemarsz oddziałów
japońskich w kierunku Malajów. 9 grudnia tegoż roku Japończycy zajęli
południową część Syjamu. W latach 1942 — 1943 Japończycy wielokrotnie wy-
korzystywali nastroje antybrytyjskie i antyfrancuskie w krajach Azji południowo-
wschodniej, np. manifestując wobec Syjamu politykę „przyjaznego pośrednictwa i
wzajemnego zrozumienia". Przykładem tego było m. in. przekazanie temu krajowi
części terytorium Birmy i Malajów, to uzależniało Syjam od Japonii.
Również w Birmie Japończycy wykorzystywali nastroje antybrytyjskie
społeczeństwa, które oczekiwało proklamowania obiecanej niepodległości. Armia
Niepodległości Birmy, utworzona z Birmańczyków w Syjamie, wkroczyła do
Birmy razem z wojskami japońskimi i powitana została przez ludność miejscową,
która liczyła na powołanie administracji birmańskiej. W marcu 1942 r. dowództwo
japońskie wyraziło „zgodę" na utworzenie marionetkowej centralnej administracji
birmańskiej. Za zgodą okupanta istniała tylko jedna partia polityczna,
współpracująca z Japończykami, 1 sierpnia 1943 r. „rząd" birmański, kierując się
dyrektywą władz japońskich, proklamował „niepodległość" Birmy.
[ Pobierz całość w formacie PDF ]